Stari zavet
U drugoj godini carevanja Darija Agej i Zaharija, sin Adov, proroci, prorokovaše Judejcima, koji behu u Judeji i Jerusalimu, u ime Gospoda Boga Izrailjeva.
ΕΝ δὲ τῷ δευτέρῳ ἔτει τῆς Δαρείου βασιλείας ἐπροφήτευσεν Ἀγγαῖος καὶ Ζαχαρίας ὁ τοῦ Ἀδδὼ οἱ προφῆται ἐπὶ τοὺς Ἰουδαίους τοὺς ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ καὶ Ἱερουσαλὴμ ἐπὶ τῷ ὀνόματι Κυρίου Θεοῦ Ἰσραὴλ ἐπ᾿ αὐτούς.
Tada ustadoše Zorovavelj, sin Salafije, i Isus, sin Josedeka, i počeše graditi dom Gospoda u Jerusalimu, u prisustvu proroka Gospodnjih, koji im pomagaše.
τότε στὰς Ζοροβάβελ ὁ τοῦ Σαλαθιὴλ καὶ Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ἰωσεδὲκ ἤρξαντο οἰκοδομεῖν τὸν οἶκον τοῦ Κυρίου τὸν ἐν Ἱερουσαλήμ, συνόντων τῶν προφητῶν τοῦ Κυρίου βοηθούντων αὐτοῖς.
U to vreme javiše im se Sisinija, upravnik Sirije i Fenicije, i Safravuzan sa saradnicima svojim i rekoše im:
ἐν αὐτῷ τῷ χρόνῳ παρῆν πρὸς αὐτοὺς Σισίννης ὁ ἔπαρχος Συρίας καὶ Φοινίκης καὶ Σαθραβουζάνης καὶ οἱ συνεταῖροι καὶ εἶπαν αὐτοῖς·
Sa čijom dozvolom gradite vi ovaj dom i ovaj krov, i sve drugo završavate? I ko su graditelji, koji to završavaju?
τίνος ὑμῖν συντάξαντος τὸν οἶκον τοῦτον οἰκοδομεῖτε, καὶ τὴν στέγην ταύτην καὶ τὰ ἄλλα πάντα ἐπιτελεῖτε; καὶ τίνες εἰσὶν οἰκοδόμοι οἱ ταῦτα ἐπιτελοῦντες;
Ali starešine Judejske dobiše milost od Gospoda, na osnovu progonstva,
καὶ ἔσχοσαν χάριν ἐπισκοπῆς γενομένης ἐπὶ τὴν αἰχμαλωσίαν παρὰ τοῦ Κυρίου οἱ πρεσβύτεροι τῶν Ἰουδαίων
i ne bi im zabranjeno da grade, dok ne bude obavešten o tome Darije. I dobijen bi odgovor.
καὶ οὐκ ἐκωλύθησαν τῆς οἰκοδομῆς, μέχρις οὗ ὑποσημανθῆναι Δαρείῳ περὶ αὐτῶν καὶ προσφωνηθῆναι.
Evo sadržaja pisma, koje Sisinija napisa koje posla ka Dariju: Sisinija, upravnik Sirije i Fenicije, i Safravuzan sa ostalim, načelnicima u Siriji i Feniciji, caru Dariju – pozdravi.
Ἀντίγραφον ἐπιστολῆς, ἧς ἔγραψε Δαρείῳ καὶ ἀπέστειλαν· ‘Σισίννης ὁ ἔπαρχος Συρίας καὶ Φοινίκης καὶ Σαθραβουζάνης καὶ οἱ συνεταῖροι οἱ ἐν Συρίᾳ καὶ Φοινίκῃ ἡγεμόνες βασιλεῖ Δαρείῳ χαίρειν.
Da obavestimo gospodina našeg i cara, da mi, došavši u oblast Judejsku i ušavši u grad Jerusalim, nađosmo u gradu Jerusalimu povratnike iz progonstva starešine Judejske,
πάντα γνωστὰ ἔστω τῷ κυρίῳ ἡμῶν τῷ βασιλεῖ, ὅτι παραγενόμενοι εἰς τὴν χώραν τῆς Ἰουδαίας καὶ ἐλθόντες εἰς Ἱερουσαλὴμ τὴν πόλιν κατελάβομεν τῆς αἰχμαλωσίας τοὺς πρεσβυτέρους τῶν Ἰουδαίων ἐν Ἱερουσαλὴμ τῇ πόλει οἰκοδομοῦντας οἶκον τῷ Κυρίῳ μέγαν, καινὸν διὰ λίθων ξυστῶν πολυτελῶν, ξύλων τιθεμένων ἐν τοῖς τοίχοις,
koji grade novi veliki dom Gospodu od tesanog kamenja, polažući u zidine i drva;
καὶ τὰ ἔργα ἐκεῖνα ἐπὶ σπουδῆς γινόμενα καὶ εὐοδούμενον τὸ ἔργον ἐν ταῖς χερσὶν αὐτῶν καὶ ἐν πάσῃ δόξῃ, καὶ ἐπιμελείᾳ συντελούμενον.
i sav rad se provodi sa revnošću, i gradnja uspešno ide u rukama njihovim i završava se velelepno i brižljivo.
τότε ἐπυνθανόμεθα τῶν πρεσβυτέρων τούτων λέγοντες· τίνος ὑμῖν προστάξαντος οἰκοδομεῖτε τὸν οἶκον τοῦτον καὶ τὰ ἔργα ταῦτα θεμελιοῦτε;
Tada mi upitasmo te starešine, govoreći: Sa čijom dozvolom gradite vi taj dom i radite taj posao?
ἐπερωτήσαμεν οὖν αὐτοὺς εἵνεκεν τοῦ γνωρίσαι σοι καὶ γράψαι σοι τοὺς ἀνθρώπους τοὺς ἀφηγουμένους καὶ τὴν ὀνοματογραφίαν ᾐτοῦμεν αὐτοὺς τῶν προκαθηγουμένων.
I tako ih upitasmo mi, kako bismo obavestili tebe i pisali tebi o načelnicima njihovim, i tražismo mi od njih spisak imena predvodnika njihovih.
οἱ δὲ ἀπεκρίθησαν ἡμῖν λέγοντες· ἡμεῖς ἐσμεν παῖδες τοῦ Κυρίου τοῦ κτίσαντος τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν·
Oni nam rekoše u odgovor: Mi smo rabi Gospodnji, koji sazda nebo i zemlju.
καὶ ᾠκοδόμητο οἶκος ἔμπροσθεν ἐτῶν πλειόνων διὰ βασιλέως τοῦ Ἰσραὴλ μεγάλου καὶ ἰσχυροῦ καὶ ἐπετελέσθη.
I dom za pre mnogo godina bi sagrađen od cara Izrailjskog, velikog i silnog, i bi završen.
καὶ ἐπεὶ οἱ πατέρες ἡμῶν παραπικράναντες ἥμαρτον εἰς τὸν Κύριον τοῦ Ἰσραὴλ τὸν οὐράνιον, παρέδωκεν αὐτοὺς εἰς χεῖρας Ναβουχοδονόσορ βασιλέως Βαβυλῶνος βασιλέως τῶν Χαλδαίων·
Ali pošto očevi naši gresima svojim izazvaše gnev nebeskog Gospoda Izrailjeva, On ih predade u ruke Navuhodonosora, cara Vavilonskog, cara Haldeja.
τόν τε οἶκον καθελόντες ἐνεπύρισαν καὶ τὸν λαὸν ἠχμαλώτευσαν εἰς Βαβυλῶνα.
Oni razrušiše dom taj, spališe, a narod odvedoše i progonstvo u Vavilon.
ἐν δὲ τῷ πρώτῳ ἔτει βασιλεύοντος Κύρου χώρας Βαβυλωνίας ἔγραψεν ὁ βασιλεὺς Κῦρος τὸν οἶκον τοῦτον οἰκοδομῆσαι·
Ali, prve godine carevanja Kira nad zemljom Vavilonskom, car Kir napisa da se sagradi dom taj.
καὶ τὰ ἱερὰ σκεύη τὰ χρυσᾶ καὶ τὰ ἀργυρᾶ, ἃ ἐξήνεγκε Ναβουχοδονόσορ ἐκ τοῦ οἴκου τοῦ ἐν Ἱερουσαλὴμ καὶ ἀπηρείσατο αὐτὰ ἐν τῷ αὐτοῦ ναῷ, πάλιν ἐξήνεγκεν αὐτὰ Κῦρος ὁ βασιλεὺς ἐκ τοῦ ναοῦ τοῦ ἐν Βαβυλωνίᾳ, καὶ παρεδόθη Σαβανασσάρῳ Ζοροβάβελ τῷ ἐπάρχῳ,
I svešteni sasudi, zlatni i srebrni, koje Navuhodonosor odnese iz hrama Jerusalimskog i postavi u svome hramu, car Kir opet uze iz hrama Vavilonskog i preda ih knezu Samanasaru Zorovavelju.
καὶ ἐπετάγη αὐτῷ, καὶ ἀπήνεγκε πάντα τὰ σκεύη ταῦτα ἀποθεῖναι ἐν τῷ ναῷ τῷ ἐν Ἱερουσαλὴμ καὶ τὸν ναὸν τοῦ Κυρίου οἰκοδομηθῆναι ἐπὶ τοῦ τόπου.
I reče mu da odnese sve sasude i postavi u Jerusalimskom hramu i sagradi hram Gospoda na njegovom mestu.
τότε ὁ Σαβανάσσαρος παραγενόμενος ἀνεβάλετο τοὺς θεμελίους τοῦ οἴκου Κυρίου τοῦ ἐν Ἱερουσαλήμ, καὶ ἀπ᾿ ἐκείνου μέχρι τοῦ νῦν οἰκοδομούμενος οὐκ ἔλαβε συντέλειαν.
Tada Samanasar došavši položi temelj doma Gospoda u Jerusalimu, i od tog vremena dalje on je u izgradnji ali još nije završen.
νῦν οὖν εἰ κρίνεται, βασιλεῦ, ἐπισκεπήτω ἐν τοῖς βασιλικοῖς βιβλιοφυλακίοις τοῦ Κύρου·
I tako, care, ako je potrebno, neka pretraže carske knjige arhive Kira,
καὶ ἐὰν εὑρίσκηται μετὰ τῆς γνώμης Κύρου τοῦ βασιλέως γενομένην τὴν οἰκοδομὴν τοῦ οἴκου Κυρίου τοῦ ἐν Ἱερουσαλὴμ καὶ κρίνηται τῷ κυρίῳ βασιλεῖ ἡμῶν, προσφωνησάτω ἡμῖν περὶ τούτων’.
i ako se pokaže, da se gradnja doma Gospodnjeg u Jerusalimu izvodi po volji cara Kira, i ugodno to bude gospodinu, caru našem, neka nam se to da na znanje.
Τότε ὁ βασιλεὺς Δαρεῖος προσέταξεν ἐπισκέψασθαι ἐν τοῖς βιβλιοφυλακίοις τοῖς κειμένοις ἐν Βαβυλῶνι, και εὑρέθη ἐν Ἐκβατάνοις τῇ βάρει τῇ ἐν Μηδίᾳ χώρᾳ τόμος εἷς, ἐν ᾧ ὑπομνημάτιστο τάδε·
Tada car Darije naredi pretragu u arhivama, koje se nalazaše u Vavilonu, i nađeno u Ekbatanu, u gradu, koji se nalazi u Midijskoj oblasti, na jednom mestu u zapisu, gde je zapisano:
‘ Ἔτους πρώτου βασιλεύοντος Κύρου βασιλεὺς Κῦρος προσέταξε τὸν οἶκον τοῦ Κυρίου τὸν ἐν Ἱερουσαλὴμ οἰκοδομῆσαι, ὅπου ἐπιθύουσι διὰ πυρὸς ἐνδελεχοῦς,
U prvoj godini carevanja Kira, car Kir naredi da se sagradi dom Gospoda u Jerusalimu, gde se prinose žrtve na ognju koji se ne gasi.
οὗ τὸ ὕψος πηχῶν ἑξήκοντα, πλάτος πηχῶν ἑξήκοντα, διὰ δόμων λιθίνων ξυστῶν τριῶν καὶ δόμου ξυλίνου ἐγχωρίου καινοῦ ἑνός, καὶ τὸ δαπάνημα δοθῆναι ἐκ τοῦ οἴκου Κύρου τοῦ βασιλέως,
Visina hrama je šezdeset lakata, širina šezdeset lakata, sa tri prostorije od tesanog kamena i sa jednom od novog prirodnog drveta, a troškovi da se plate iz doma cara Kira,
καὶ τὰ ἱερὰ σκεύη τοῦ οἴκου Κυρίου τά τε χρυσᾶ καὶ ἀργυρᾶ, ἃ ἐξήνεγκε Ναβουχοδονόσορ ἐκ τοῦ οἴκου τοῦ ἐν Ἱερουσαλὴμ καὶ ἀπήνεγκεν εἰς Βαβυλῶνα, ἀποκατασταθῆναι εἰς τὸν οἶκον τὸν ἐν Ἱερουσαλήμ, οὗ ἦν κείμενα, ὅπως τεθῇ ἐκεῖ.
i svešteni sasudi doma Gospodnjeg, zlatni i srebrni, koje Navuhodonosor odnese iz doma Jerusalimskog i prenese u Vavilon, da se vrate u Jerusalim, i da se postave tamo, gde su se nalazili.
προσέταξε δὲ ἐπιμεληθῆναι Σισίννῃ ἐπάρχῳ Συρίας καὶ Φοινίκης καὶ Σαθραβουζάνῃ καὶ τοῖς συνεταίροις καὶ τοῖς ἀποτεταγμένοις ἐν Συρίᾳ καὶ Φοινίκῃ ἡγεμόσιν ἀπέχεσθαι τοῦ τόπου, ἐᾶσαι δὲ τὸν παῖδα Κυρίου Ζοροβάβελ, ἔπαρχον δὲ τῆς Ἰουδαίας, καὶ τοὺς πρεσβυτέρους τῶν Ἰουδαίων τὸν οἶκον τοῦ Κυρίου ἐκεῖνον οἰκοδομεῖν ἐπὶ τοῦ τόπου.
Naređeno je takođe Sisiniji, upravniku Sirije i Fenicije, i Safravuzanu sa ostalima i postavljenim u Siriji i Feniciji načelnicima, kako bi se oni držali po strani od tog mesta i pustili raba Gospoda Zorovavelja, kneza Judejskog, i starešine Judejske da grade taj dom Gospoda na njegovom mestu.
καὶ ἐγὼ δὲ ἐπέταξα ὁλοσχερῶς οἰκοδομῆσαι καὶ ἀτενίσαι, ἵνα συμποιῶσι τοῖς ἐκ τῆς αἰχμαλωσίας τῆς Ἰουδαίας μέχρι τοῦ ἐπιτελεσθῆναι τὸν οἶκον τοῦ Κυρίου·
Ja naredih da se gradnja završi i nadgleda, i da se Judejcima povratnicima iz progonstva ukaže pomoć u završavanju i okončanju doma Dospodnjeg
καὶ ἀπὸ τῆς φορολογίας Κοίλης Συρίας καὶ Φοινίκης ἐπιμελῶς σύνταξιν δίδοσθαι τούτοις τοῖς ἀνθρώποις εἰς θυσίαν τῷ Κυρίῳ, Ζοροβάβελ ἐπάρχῳ, εἰς ταύρους καὶ κριοὺς καὶ ἄρνας,
i da se iz poreza od Kele-Sirije i Fenicije deo dadne za te ljude, na žrtvu Gospodu, knezu Zorovavelju, u teladima, ovnovima i jaganjcima.
ὁμοίως δὲ καὶ πυρὸν καὶ ἅλα καὶ οἶνον καὶ ἔλαιον ἐνδελεχῶς κατ᾿ ἐνιαυτόν, καθὼς ἂν οἱ ἱερεῖς οἱ ἐν Ἱερουσαλὴμ ὑπαγορεύσωσιν ἀναλίσκεσθαι καθ᾿ ἡμέραν ἀναμφισβητήτως,
Isto tako, da se stalno svake godine bezuslovno daje pšenica, so, vino i maslo, kako kažu sveštenici koji se nalaze u Jerusalimu, koliko je potrebno svaki dan;
ὅπως προσφέρωνται σπονδαὶ τῷ Θεῷ τῷ ὑψίστῳ ὑπὲρ τοῦ βασιλέως καὶ τῶν παίδων καὶ προσεύχωνται περὶ τῆς αὐτῶν ζωῆς,
kako bi se prinosile Svevišnjemu Bogu žrtve za cara i za decu njegovu i molili se za život njihov.
καὶ προστάξαι ἵνα ὅσοι ἐὰν παραβῶσί τι τῶν γεγραμμένων καὶ ἀκυρώσωσι, ληφθῆναι ξύλον ἐκ τῶν ἰδίων αὐτοῦ καὶ ἐπὶ τούτου κρεμασθῆναι καὶ τὰ ὑπάρχοντα αὐτοῦ εἶναι βασιλικά.
Potom je objavio, da ako neko prestupi ili naruši nešto od napisanog, da se uzme drvo iz njegovog obitavališta, i da se on obesi na njemu, a imanje njegovo da postane carsko.
διὰ ταῦτα καὶ ὁ Κύριος, οὗ τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐπικέκληται ἐκεῖ, ἀφανίσαι πάντα βασιλέα καὶ ἔθνος, ὃς ἐκτενεῖ τὴν χεῖρα αὐτοῦ κωλῦσαι ἢ κακοποιῆσαι τὸν οἶκον Κυρίου ἐκεῖνον τὸν ἐν Ἱερουσαλήμ.
Tako i Gospod, Čije ime se priziva tamo, da pogubi svakog cara i narod, koji pruži ruku svoju, koji bi ometao ili uradio bilo kakvo zlo tom domu Gospoda u Jerusalimu.
ἐγὼ βασιλεὺς Δαρεῖος δεδογμάτικα ἐπιμελῶς κατὰ ταῦτα γίνεσθαι’.
Ja, car Darije, odlučih, da se sve ovako uradi.