Stari zavet
Kamenu nečistom sličan je lenjivac i svako će se smijati beščašću njegovom.
ΛΙΘ† ἠρδαλωμένῳ συνεβλήθη ὀκνηρός, καὶ πᾶς ἐκσυριεῖ ἐπὶ τῇ ἀτιμίᾳ αὐτοῦ.
Volovskom izmetu sličan je lenjivac; svak ko ga se dotiče, otresa ruku.
βολβίτῳ κοπρίων συνεβλήθη ὀκνηρός, πᾶς ὁ ἀναιρούμενος αὐτὸν ἐκτινάξει χεῖρα.
Sramota je za oca nevaspitani sin, i kći (takva) na poniženje biva.
αἰσχύνη πατρὸς ἐν γεννήσει ἀπαιδεύτου, θυγάτηρ δὲ ἐπ᾿ ἐλαττώσει γίνεται.
Kći razumna steći će sebi muža, a bestidna tuga je onome koji je rodio.
θυγάτηρ φρονίμη κληρονομήσει ἄνδρα αὐτῆς, καὶ ἡ καταισχύνουσα εἰς λύπην γεννήσαντος·
Oca i muža sramoti drska, i od obojice biva prezrena.
πατέρα καὶ ἄνδρα καταισχύνει ἡ θρασεῖα καὶ ὑπὸ ἀμφοτέρων ἀτιμασθήσεται.
Kao muzika u tugi, tako je i pričanje u nevrijeme; a karanje i poučavanje u premudrosti priliče svakom vremenu.
Μουσικὰ ἐν πένθει ἄκαιρος διήγησις, μάστιγες δὲ καὶ παιδεία ἐν παντὶ καιρῷ σοφίας.
[Djeca u dobrom životu imajući hranu, svojih roditelja sakriće neplemenitost;
συγκολλῶν ὄστρακον ὁ διδάσκων μωρόν, ἐξεγείρων καθεύδοντα ἐκ βαθέως ὕπνου.
Djeca pomračena prezirom i nevaspitanjem prljaju plemenitost svoje rodbine]
διηγούμενος νυστάζοντι ὁ διηγούμενος μωρῷ, καὶ ἐπὶ συντελείᾳ ἐρεῖ, τί ἐστιν;
Lijepećem glinenu posudu sličan je onaj koji uči ludog i koji podiže spavajućeg iz dubokog sna.
Ko priča onom što drijema, priča ludome, i na kraju će kazati: Šta je?
Nad mrtvacem plači, jer je izgubio svjetlost, i nad ludim plači, jer je izgubio razum; slađe plači nad mrtvim zato što se odmorio; a ludog od smrti gori je zao život.
ἐπὶ νεκρῷ κλαῦσον, ἐξέλιπε γὰρ φῶς, καὶ ἐπὶ μωρῷ κλαῦσον, ἐξέλιπε γὰρ σύνεσις. ἥδιον κλαῦσον ἐπὶ νεκρῷ, ὅτι ἀνεπαύσατο, τοῦ δὲ μωροῦ ὑπὲρ θάνατον ἡ ζωὴ πονηρά.
Oplakivanje mrtvog (traje) sedam dana, a ludog i nečasnog u sve dane života njihova.
πένθος νεκροῦ ἑπτὰ ἡμέραι, μωροῦ δὲ καὶ ἀσεβοῦς πᾶσαι αἱ ἡμέραι τῆς ζωῆς αὐτοῦ.
Sa bezumnim dugo ne razgovaraj, i nerazumnom ne idi, čuvaj se od njega da ne bi imao tereta i da se ne oskvrnaviš kad ga budeš odbacivao; ukloni se od njega, i naći ćeš spokojstvo i nećeš biti ožalošćen bezumljem njegovim.
μετὰ ἄφρονος μὴ πληθύνῃς λόγον, καὶ πρὸς ἀσύνετον μὴ πορεύου· φύλαξαι ἀπ᾿ αὐτοῦ, ἵνα μὴ κόπον ἔχῃς, καὶ οὐ μὴ μολυνθῇς ἐν τῷ ἐντιναγμῷ αὐτοῦ· ἔκκλινον ἀπ᾿ αὐτοῦ καὶ εὑρήσεις ἀνάπαυσιν καὶ οὐ μὴ ἀκηδιάσῃς ἐν τῇ ἀπονοίᾳ αὐτοῦ.
Od olova ima li šta teže? I koje mu je ime, osim: ludi?
ὑπὲρ μόλυβδον τί βαρυνθήσεται; καὶ τί αὐτῷ ὄνομα ἀλλ᾿ ἢ μωρός;
Pijesak i so i željeznu rudu lakše je podnijeti od čovjeka nerazumna.
ἄμμον καὶ ἅλα καὶ βῶλον σιδήρου εὔκοπον ὑπενεγκεῖν ἢ ἄνθρωπον ἀσύνετον.
Drvena obloga spojena u gradnji doma potresom neće se raspasti; tako i srce utvrđeno na rasuđivanju volje, kad dođe vrijeme, neće se uplašiti.
Ἱμάντωσις ξυλίνη ἐνδεδεμένη εἰς οἰκοδομὴν ἐν συσσεισμῷ οὐ διαλυθήσεται· οὕτως καρδία ἐστηριγμένη ἐπὶ διανοήματος βουλῆς ἐν καιρῷ οὐ δειλιάσει.
Srce osnovano na rasuđivanju razuma, kao ukras je pješčani na zatesanom zidu.
καρδία ἡδρασμένη ἐπὶ διανοίας συνέσεως ὡς κόσμος ψαμμωτὸς τοίχου ξυστοῦ.
Podtornji na visinu postavljeni pred vjetrom neće izdržati; tako i srce strašljivo na upovanju ludog pred svakim strahom neće izdržati.
χάρακες ἐπὶ μετεώρου κείμενοι κατέναντι ἀνέμου οὐ μὴ ὑπομείνωσιν· οὕτως καρδία δειλὴ ἐπὶ διανοήματος μωροῦ κατέναντι παντὸς φόβου οὐ μὴ ὑπομείνῃ.
Ko probada oko, pustiće suzu; ko probada srce, projaviće osjećanje.
Ὁ νύσσων ὀφθαλμὸν κατάξει δάκρυα, καὶ ὁ νύσσων καρδίαν ἐκφαίνει αἴσθησιν.
Ko baca kamen na ptice, odgoni ih, a ko sramoti prijatelja, razara prijateljstvo.
βάλλων λίθον ἐπὶ πετεινὰ ἀποσοβεῖ αὐτά, καὶ ὁ ὀνειδίζων φίλον διαλύσει φιλίαν.
Protiv prijatelja, ako izvučeš mač, ne očajavaj, jer ima (nade) na povratak.
ἐπὶ φίλον ἐὰν σπάσῃς ρομφαίαν, μὴ ἀπελπίσῃς, ἔστι γὰρ ἐπάνοδος·
Protiv prijatelja, ako otvoriš usta, ne boj se, postoji pomirenje. Samo od sramoćenja i gordosti, i otkrivanja tajni i podmuklog vrijeđanja odbjeći će svaki prijatelj.
ἐπὶ φίλον ἐὰν ἀνοίξῃς στόμα, μὴ εὐλαβηθῇς, ἔστι γὰρ διαλλαγή· πλὴν ὀνειδισμοῦ καὶ ὑπερηφανίας καὶ μυστηρίου ἀποκαλύψεως καὶ πληγῆς δολίας, ἐν τούτοις ἀποφεύξεται πᾶς φίλος.
Vjeru stekni u siromaštvu s bližnjim, da bi u dobrima njegovim zajedno izobilovao; u vrijeme tuge ostani uz njega da bi u nasleđu njegovom bio mu sunaslednik.
πίστιν κτῆσαι ἐν πτωχείᾳ μετὰ τοῦ πλησίον, ἵνα ἐν τοῖς ἀγαθοῖς αὐτοῦ ὁμοῦ πλησθῇς· ἐν καιρῷ θλίψεως διάμενε αὐτῷ, ἵνα ἐν τῇ κληρονομίᾳ αὐτοῦ συγκληρονομήσῃς.
Prije ognja biva para u peći i dim; tako i prije krvoprolića omraza.
πρὸ πυρὸς ἀτμὶς καμίνου καὶ καπνός· οὕτως πρὸ αἱμάτων λοιδορίαι.
Prijatelja zaštititi neće me biti sramota, i od lica njegovog neću se sakriti.
φίλον σκεπάσαι οὐκ αἰσχυνθήσομαι καὶ ἀπὸ προσώπου αὐτοῦ οὐ μὴ κρυβῶ.
I ako mi se dogodi zlo zbog njega, svak ko to čuje, čuvaće se od njega.
καὶ εἰ κακά μοι συμβῇ δι᾿ αὐτόν, πᾶς ὁ ἀκούων φυλάξεται ἀπ᾿ αὐτοῦ.
Ko će postaviti na ustima mojim stražu i na usnama mojim pečat svemoćan da ne otpadnem od njega, i jezik moj da me ne uništi?
Τίς δώσει μοι ἐπὶ στόμα μου φυλακὴν καὶ ἐπὶ τῶν χειλέων μου σφραγίδα πανοῦργον, ἵνα μὴ πέσω ἀπ᾿ αὐτῆς καὶ ἡ γλῶσσά μου ἀπολέσῃ με;