Stari zavet
Jer ime zlo - stid i sram će naslijediti. Tako i grješnik dvojezičan.
ΚΑΙ ἀντὶ φίλου μὴ γίνου ἐχθρός· ὄνομα γὰρ πονηρὸν αἰσχύνην καὶ ὄνειδος κληρονομήσει· οὕτως ὁ ἁμαρτωλὸς ὁ δίγλωσσος.
Ne uznosi sebe pomišlju duše svoje, da ne bude rastrgnuta kao bik duša tvoja;
μὴ ἐπάρῃς σεαυτὸν ἐν βουλῇ ψυχῆς σου, ἵνα μὴ διαρπαγῇ ὡς ταῦρος ἡ ψυχή σου·
Lišće svoje ješćeš i plodove svoje izgubićeš, i ostavićeš sebe kao drvo suvo.
τὰ φύλλα σου καταφάγεσαι καὶ τοὺς καρπούς σου ἀπολέσεις καὶ ἀφήσεις σεαυτὸν ὡς ξύλον ξηρόν.
Duša zlobna pogubiće imaoca svoga i radost za neprijatelje učiniće ga.
ψυχὴ πονηρὰ ἀπολεῖ τὸν κτησάμενον αὐτὴν καὶ ἐπίχαρμα ἐχθρῶν ποιήσει αὐτόν.
Grlo slatko umnožiće prijatelje svoje, i jezik blagorečiv umnožiće dobrodušnost.
Λάρυγξ γλυκὺς πληθυνεῖ φίλους αὐτοῦ, καὶ γλῶσσα εὔλαλος πληθυνεῖ εὐπροσήγορα.
Koji žive u miru s tobom, neka budu mnogi, a savjetnici tvoji - jedan od hiljade.
οἱ εἰρηνεύοντές σοι ἔστωσαν πολλοί, οἱ δὲ σύμβουλοί σου εἷς ἀπὸ χιλίων.
Ako stičeš prijatelja, u iskušenjima ga stiči, i nemoj mu se brzo povjeravati.
εἰ κτᾶσαι φίλον, ἐν πειρασμῷ κτῆσαι αὐτόν, καὶ μὴ ταχὺ ἐμπιστεύσῃς αὐτῷ·
Jer prijatelj je u vrijeme svoje i neće ostati u vrijeme nevolje tvoje;
ἔστι γὰρ φίλος ἐν καιρῷ αὐτοῦ καὶ οὐ μὴ παραμείνῃ ἐν ἡμέρᾳ θλίψεώς σου.
Ima prijatelj koji se pretvara u neprijatelja, i pri poniženju tvome otkriće se.
καὶ ἔστι φίλος μετατιθέμενος εἰς ἔχθραν καὶ μάχην ὀνειδισμοῦ σου ἀποκαλύψει.
Prijatelj je da bi zajedničario pri trpezama i neće ostati u vrijeme nevolje tvoje;
καὶ ἔστι φίλος κοινωνὸς τραπεζῶν καὶ οὐ μὴ παραμείνῃ ἐν ἡμέρᾳ θλίψεώς σου.
U dobrima tvojim biće kao ti, a prema slugama tvojim biće drzak.
καὶ ἐν τοῖς ἀγαθοῖς σου ἔσται ὡς σύ, καὶ ἐπὶ τοὺς οἰκέτας σου παρρησιάσεται·
Ako budeš ponižen, biće protiv tebe i od tebe će se sakriti.
ἐὰν ταπεινωθῇς, ἔσται κατὰ σοῦ, καὶ ἀπὸ τοῦ προσώπου σου κρυβήσεται.
Od neprijatelja tvojih odvoj se, a od prijatelja svojih pazi se.
ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν σου διαχωρίσθητι καὶ ἀπὸ τῶν φίλων σου πρόσεχε.
Prijatelj vjeran pokrov je moćan, pa ko njega nađe, našao je blago.
φίλος πιστὸς σκέπη κραταιά, ὁ δὲ εὑρὼν αὐτὸν εὗρε θησαυρόν.
Prijatelj vjeran nema cijene i nema mjere dobroti njegovoj,
φίλου πιστοῦ οὐκ ἔστιν ἀντάλλαγμα, καὶ οὐκ ἔστι σταθμὸς τῆς καλλονῆς αὐτοῦ.
Prijatelj vjeran lijek je života, i koji se boje Gospoda, naći će ga.
φίλος πιστὸς φάρμακον ζωῆς, καὶ οἱ φοβούμενοι Κύριον εὑρήσουσιν αὐτόν.
Koji se boji Gospoda, usmjerava prijateljstvo svoje, pa kakav je on, takav je i bližnji njegov.
ὁ φοβούμενος Κύριον εὐθύνει φιλίαν αὐτοῦ, ὅτι κατ᾿ αὐτὸν οὕτως καὶ ὁ πλησίον αὐτοῦ.
Čedo, od mladosti svoje izaberi učenje i do starosti steći ćeš premudrost.
Τέκνον, ἐκ νεότητός σου ἐπίλεξαι παιδείαν, καὶ ἕως πολιῶν εὑρήσεις σοφίαν.
Kao onaj koji ore i koji žanje, pristupi joj, i čekaj dobre plodove njene.
ὡς ὁ ἀροτριῶν καὶ ὁ σπείρων πρόσελθε αὐτῇ καὶ ἀνάμενε τοὺς ἀγαθοὺς καρποὺς αὐτῆς· ἐν γὰρ τῇ ἐργασίᾳ αὐτῆς ὀλίγον κοπιάσεις καὶ ταχὺ φάγεσαι γεννημάτων αὐτῆς.
Pri tome, ona je veoma surova za neuke, i u njoj neće istrajati nerazumni.
ὡς τραχεῖά ἐστι σφόδρα τοῖς ἀπαιδεύτοις, καὶ οὐκ ἐμμενεῖ ἐν αὐτῇ ἀκάρδιος·
Kao kamen iskušenja teški pritisnuće ga, i neće časiti da je odbaci.
ὡς λίθος δοκιμασίας ἰσχυρὸς ἔσται ἐπ᾿ αὐτῷ, καὶ οὐ χρονιεῖ ἀπορρῖψαι αὐτήν.
Jer premudrost je shodna imenu svome i mnogima se ne otkriva.
σοφία γὰρ κατὰ τὸ ὄνομα αὐτῆς ἐστι, καὶ οὐ πολλοῖς ἐστι φανερά.
Poslušaj, čedo, i primi mišljenje moje, i ne odbaci savjeta moga.
ἄκουσον, τέκνον, καὶ δέξαι γνώμην μου, καὶ μὴ ἀπαναίνου τὴν συμβουλίαν μου.
Uvedi noge svoje u uze njene i u grivnu njenu vrat svoj;
καὶ εἰσένεγκον τοὺς πόδας σου εἰς τὰς πέδας αὐτῆς καὶ εἰς τὸν κλοιὸν αὐτῆς τὸν τράχηλόν σου.
Podmetni rame tvoje i nosi je, i ne protivi se okovima njenim;
ὑπόθες τὸν ὦμόν σου καὶ βάσταξον αὐτήν, καὶ μὴ προσοχθίσῃς τοῖς δεσμοῖς αὐτῆς.
Svom dušom približi joj se, i svom snagom svojom čuvaj puteve njene.
ἐν πάσῃ ψυχῇ σου πρόσελθε αὐτῇ καὶ ἐν ὅλῃ δυνάμει σου συντήρησον τὰς ὁδοὺς αὐτῆς.
Ispitaj i traži, i spoznaće ti se, i zadobivši je, ne ostavljaj je.
ἐξίχνευσον καὶ ζήτησον, καὶ γνωσθήσεταί σοι, καὶ ἐγκρατὴς γενόμενος μὴ ἀφῇς αὐτήν·
Jer na kraju naći ćeš pokoj njen i obratiće ti se na veselje.
ἐπ᾿ ἐσχάτων γὰρ εὑρήσεις τὴν ἀνάπαυσιν αὐτῆς, καὶ στραφήσεταί σοι εἰς εὐφροσύνην.
I biće uze u pokrov snage i grivne njene u odeždu slave;
καὶ ἔσονταί σοι αἱ πέδαι εἰς σκέπην ἰσχύος καὶ οἱ κλοιοὶ αὐτῆς εἰς στολὴν δόξης.
Jer krasota zlata je na njoj, i okovi njeni - jakintove niti.
κόσμος γὰρ χρύσεός ἐστιν ἐπ᾿ αὐτῆς, καὶ οἱ δεσμοὶ αὐτῆς κλῶσμα ὑακίνθινον·
Kao odeždom slave obući ćeš se njome, i vijenac radovanja položićeš na sebe.
στολὴν δόξης ἐνδύσῃ αὐτήν, καὶ στέφανον ἀγαλλιάσεως περιθήσεις σεαυτῷ.
Ako htjedneš, čedo, naučićeš se (njoj), i ako joj predaš dušu svoju, prevješt ćeš biti.
ἐὰν θέλῃς, τέκνον, παιδευθήσῃ, καὶ ἐὰν δῷς τὴν ψυχήν σου, πανοῦργος ἔσῃ.
Ako zavoliš da slušaš, primićeš, i ako prikloniš uho svoje, bićeš mudar.
ἐὰν ἀγαπήσῃς ἀκούειν, ἐκδέξῃ, καὶ ἐὰν κλίνῃς τὸ οὖς σου, σοφὸς ἔσῃ.
Među mnoštvom starijih stani, i ko je mudar - uz njega pristani.
ἐν πλήθει πρεσβυτέρων στῆθι, καὶ τίς σοφός, αὐτῷ προσκολλήθητι.
Svaku povijest božanstvenu voli slušati, i priče razumne neka ti ne izmaknu.
πᾶσαν διήγησιν θείαν θέλε ἀκροᾶσθαι, καὶ παροιμίαι συνέσεως μὴ ἐκφευγέτωσάν σε.
Kad vidiš razumnoga, porani k njemu, i stepenice dveri njegovih neka tare noga tvoja.
ἐὰν ἴδῃς συνετόν, ὄρθριζε πρὸς αὐτόν, καὶ βαθμοὺς θυρῶν αὐτοῦ ἐκτριβέτω ὁ πούς σου.
Razmišljaj o zapovijestima Gospodnjim, i u naredbama Njegovim poučavaj se svagda; On će utvrditi srce tvoje, i želja premudrosti biće ti data.
διανοοῦ ἐν τοῖς προστάγμασι Κυρίου καὶ ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐτοῦ μελέτα διὰ παντός· αὐτὸς στηριεῖ τὴν καρδίαν σου, καὶ ἡ ἐπιθυμία τῆς σοφίας σου δοθήσεταί σοι.