Stari zavet
U onaj dan podsjeti se Tovit na srebro koje je povjerio Gavailu u Ragama Midijskim, i reče u sebi:
ΕΝ τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνη ἐμνήσθη Τωβὶτ περὶ τοῦ ἀργυρίου, οὗ παρέθετο Γαβαὴλ ἐν Ράγοις τῆς Μηδίας,
Ja tražih smrt; što ne pozovem Toviju, sina moga, da mu pokažem prije negoli umrem.
καὶ εἶπεν ἐν ἑαυτῷ· ἐγὼ ᾐτησάμην θάνατον, τί οὐ καλῶ Τωβίαν τὸν υἱόν μου, ἵνα αὐτῷ ὑποδείξω πρὶν ἀποθανεῖν με;
I pozvavši ga, reče: Čedo, ako umrem, sahrani me; i ne zaboravi majku svoju, poštuj je u sve dane života svoga i čini što joj je ugodno, i ne ožalosti je.
καὶ καλέσας αὐτὸν εἶπε· παιδίον, ἐὰν ἀποθάνω, θάψον με, καὶ μὴ ὑπερίδῃς τὴν μητέρα σου· τίμα αὐτὴν πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς σου καὶ ποίει τὸ ἀρεστὸν αὐτῇ καὶ μὴ λυπήσῃς αὐτήν.
Zapamti, čedo, da je mnoge bijede vidjela sa tobom u utrobi; kad umre, sahrani je pored mene, u isti grob.
μνήσθητι, παιδίον, ὅτι πολλοὺς κινδύνους ἑώρακεν ἐπὶ σοὶ ἐν τῇ κοιλίᾳ· ὅταν ἀποθάνῃ, θάψον αὐτὴν παρ᾿ ἐμοὶ ἐν ἑνὶ τάφῳ.
Sve dane, čedo, Gospoda Boga našega sjećaj se, i ne poželi da sagriješiš i da prestupiš zapovijesti Njegove; pravdu čini u sve dane života svoga, i ne idi putevima nepravde.
πάσας τὰς ἡμέρας, παιδίον, Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν μνημόνευε καὶ μὴ θελήσῃς ἁμαρτάνειν καὶ παραβῆναι τὰς ἐντολὰς αὐτοῦ. δικαιοσύνην ποίει πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς σου καὶ μὴ πορευθῇς ταῖς ὁδοῖς τῆς ἀδικίας·
Jer kad činiš istinu, miomirna će biti djela tvoja.
διότι ποιοῦντός σου τὴν ἀλήθειαν, εὐοδίαι ἔσονται ἐν τοῖς ἔργοις σου καὶ πᾶσι τοῖς ποιοῦσι τὴν δικαιοσύνην.
I svima koji čine pravdu, od imanja svog čini milostinju, i da ne pozavidi oko tvoje kada činiš milostinju; ne okreći lice tvoje od bilo kog siromaha, pa se neće okrenuti od tebe lice Božje.
ἐκ τῶν ὑπαρχόντων σοι ποίει ἐλεημοσύνην, καὶ μὴ φθονεσάτω σου ὁ ὀφθαλμὸς ἐν τῷ ποιεῖν σε ἐλεημοσύνην· μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ παντὸς πτωχοῦ, καὶ ἀπὸ σοῦ οὐ μὴ ἀποστραφῇ τὸ πρόσωπον τοῦ Θεοῦ.
Od onoga što imaš u izobilju, čini od njega milostinju; ako imaš malo, ne boj se da pomalo činiš milostinju:
ὡς σοὶ ὑπάρχει κατὰ τὸ πλῆθος, ποίησον ἐξ αὐτῶν ἐλεημοσύνην· ἐὰν ὀλίγον σοι ὑπάρχῃ, κατὰ τὸ ὀλίγον μὴ φοβοῦ ποιεῖν ἐλεημοσύνην·
Jer zalog dobar sabiraš sebi u dan nužde,
θέμα γὰρ ἀγαθὸν θησαυρίζεις σεαυτῷ εἰς ἡμέραν ἀνάγκης·
Pošto milostinja iz smrti izbavlja i ne dopušta da se ulazi u tamu.
διότι ἐλεημοσύνη ἐκ θανάτου ρύεται καὶ οὐκ ἐᾷ εἰσελθεῖν εἰς τὸ σκότος·
Dobar dar je milostinja za sve koji je čine pred Višnjim,
δῶρον γὰρ ἀγαθόν ἐστιν ἐλεημοσύνη πᾶσι τοῖς ποιοῦσιν αὐτὴν ἐνώπιον τοῦ Ὑψίστου.
Pazi sebe, čedo, od svakog bluda i ženu prvo uzmi od sjemena otaca svojih; ne uzimaj ženu tuđinku, koja nije iz plemena oca tvoga, zato što smo sinovi proroka: Noje, Avram, Isak, Jakov, oci su naši od vijeka; sjeti se, čedo, da oni svi uzeše žene od braće svoje, i biše blagosloveni u djeci svojoj, i sjeme njihovo naslijediće zemlju.
πρόσεχε σεαυτῷ, παιδίον, ἀπὸ πάσης πορνείας καὶ γυναῖκα πρῶτον λάβε ἀπὸ τοῦ σπέρματος τῶν πατέρων σου· μὴ λάβῃς γυναῖκα ἀλλοτρίαν, ἣ οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς φυλῆς τοῦ πατρός σου, διότι υἱοὶ προφητῶν ἐσμεν. Νῶε, Ἁβραάμ, Ἰσαάκ, Ἰακώβ, οἱ πατέρες ἡμῶν ἀπὸ τοῦ αἰῶνος· μνήσθητι, παιδίον, ὅτι αὐτοὶ πάντες ἔλαβον γυναῖκας ἐκ τῶν ἀδελφῶν αὐτῶν καὶ εὐλογήθησαν ἐν τοῖς τέκνοις αὐτῶν, καὶ τὸ σπέρμα αὐτῶν κληρονομήσει γῆν.
I sada, čedo, voli braću svoju i ne gordi se srcem svojim od braće svoje i od sinova kćeri naroda svoga da uzmeš za sebe od njih ženu, jer u gordosti je propast i neizvjesnost mnoga, i u nestašici umaljenje i uboštvo veliko; jer nestašica je majka gladi.
καὶ νῦν, παιδίον, ἀγάπα τοὺς ἀδελφούς σου καὶ μὴ ὑπερηφανεύου τῇ καρδίᾳ σου ἀπὸ τῶν ἀδελφῶν σου καὶ τῶν υἱῶν καὶ θυγατέρων τοῦ λαοῦ σου λαβεῖν σεαυτῷ ἐξ αὐτῶν γυναῖκα· διότι ἐν τῇ ὑπερηφανίᾳ ἀπώλεια καὶ ἀκαταστασία πολλή, καὶ ἐν τῇ ἀχρειότητι ἐλάττωσις καὶ ἔνδεια μεγάλη· ἡ γὰρ ἀχρειότης μήτηρ ἐστὶ τοῦ λιμοῦ.
Nagrada svakog čovjeka, koji, ako bude radio, neka kod tebe ne kasni, nego mu podaj odmah, i ako poslužiš Bogu, uzvratiće ti. Pazi na sebe, čedo, u svim djelima svojim, i budi vaspitan u svemu ponašanju svome.
μισθὸς παντὸς ἀνθρώπου, ὃς ἐὰν ἐργάσηται παρὰ σοί, μὴ αὐλισθήτω, ἀλλ᾿ ἀπόδος αὐτῷ παραυτίκα, καὶ ἐὰν δουλεύσῃς τῷ Θεῷ, ἀποδοθήσεταί σοι. πρόσεχε σεαυτῷ, παιδίον, ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις σου καὶ ἴσθι πεπαιδευμένος ἐν πάσῃ ἀναστροφῇ σου.
I ono što (sam) mrziš, nikome ne čini. Vino na opijanje nemoj piti, i neka ne hodi s tobom pijanstvo na put tvoj.
καὶ ὃ μισεῖς, μηδενὶ ποιήσῃς. οἶνον εἰς μέθην μὴ πίῃς, καὶ μὴ πορευθήτω μετὰ σοῦ μέθη ἐν τῇ ὁδῷ σου.
Od hljeba svoga podaj gladnom i od haljina svojih nagom; svim što ti preostane, čini milostinju, i da ne pozavidi tvoje oko kada činiš milostinju.
ἐκ τοῦ ἄρτου σου δίδου πεινῶντι καὶ ἐκ τῶν ἱματίων σου τοῖς γυμνοῖς· πᾶν, ὃ ἐὰν περισσεύσῃ σοι, ποίει ἐλεημοσύνην, καὶ μὴ φθονεσάτω σου ὁ ὀφθαλμὸς ἐν τῷ ποιεῖν σε ἐλεημοσύνην.
Potroši hljebove svoje na grobu pravednika, i ne daj ih grješnicima.
ἔκχεον τοὺς ἄρτους σου ἐπὶ τὸν τάφον τῶν δικαίων καὶ μὴ δῷς τοῖς ἁμαρτωλοῖς.
Savjet od svakog mudrog traži, i ne prezri ni jedan savjet koristan:
συμβουλίαν παρὰ παντὸς φρονίμου ζήτησον καὶ μὴ καταφρονήσῃς ἐπί πάσης συμβουλίας χρησίμης.
I u svako vrijeme blagoslovi Gospoda Boga i od Njega išti da putevi tvoji pravi postanu, i da sve staze i namjere uspiju. Jer nije svaki narod od (pravog) savjeta, nego sam Gospod daje sva dobra, i koga hoće - smirava, kako hoće. I sada, čedo, pamti zapovijesti moje, i neka se ne izbrišu iz srca tvoga.
καὶ ἐν παντὶ καιρῷ εὐλόγει Κύριον τὸν Θεὸν καὶ παρ᾿ αὐτοῦ αἴτησον, ὅπως αἱ ὁδοί σου εὐθεῖαι γένωνται, καὶ πᾶσαι αἱ τρίβοι καὶ βουλαί σου εὐοδωθῶσι· διότι πᾶν ἔθνος οὐκ ἔχει βουλήν, ἀλλ᾿ αὐτὸς ὁ Κύριος δίδωσι πάντα τὰ ἀγαθὰ καὶ ὃν ἐὰν θέλῃ, ταπεινοῖ, καθὼς βούλεται. καὶ νῦν, παιδίον, μνημόνευε τῶν ἐντολῶν μου, καὶ μὴ ἐξαλειφθήτωσαν ἐκ τῆς καρδίας σου.
A sada ću ti pokazati deset talanata srebra, koje predadoh Gavailu, sinu Gavrijinu, u Ragama Midijskim.
καὶ νῦν ὑποδεικνύω σοι τὰ δέκα τάλαντα τοῦ ἀργυρίου, ἃ παρεθέμην Γαβαήλῳ τῷ τοῦ Γαβρία ἐν Ράγοις τῆς Μηδίας.
I ne boj se, čedo, zato što osiromašismo; imaćeš ti mnogo ako se budeš bojao Gospoda i ako odstupiš od svakog grijeha, i budeš činio ono što je ugodno pred Njim.
καὶ μὴ φοβοῦ, παιδίον, ὅτι ἐπτωχεύσαμεν· ὑπάρχει σοι πολλά, ἐὰν φοβηθῇς τὸν Θεόν, καὶ ἀποστῇς ἀπὸ πάσης ἁμαρτίας καὶ ποιήσῃς τὸ ἀρεστὸν ἐνώπιον αὐτοῦ.