Stari zavet
Ko tvori milost, pozajmljuje bližnjem, i ko (ga) ukrjepljuje rukom svojom, drži zapovijesti.
Ο ΠΟΙΩΝ ἔλεος δανειεῖ τῷ πλησίον, καὶ ὁ ἐπισχύων τῇ χειρὶ αὐτοῦ τηρεῖ ἐντολάς.
Pozajmi bližnjem svom u vrijeme potrebe njegove, i opet uzvrati bližnjem svom na vrijeme;
δάνεισον τῷ πλησίον ἐν καιρῷ χρείας αὐτοῦ, καὶ πάλιν ἀπόδος τῷ πλησίον εἰς τὸν καιρόν·
Tvrdo drži riječ i budi joj vjeran, i u svako vrijeme ćeš naći ono što ti treba.
στερέωσον λόγον καὶ πιστώθητι μετ᾿ αὐτοῦ, καὶ ἐν παντὶ καιρῷ εὑρήσεις τὴν χρείαν σου.
Mnogi su smatrali za dobitak pozajmicu i zadali trud onima koji su im pomogli.
πολλοὶ ὡς εὕρεμα ἐνόμισαν δάνος καὶ παρέσχον πόνον τοῖς βοηθήσασιν αὐτοῖς.
(Takav) dok ne dobije, ljubiće ruke njegove, i radi novaca bližnjeg ponizno će govoriti; a u vrijeme vraćanja odugovlačiće, uzvraćaće riječima učmalim i vrijeme okrivljavati.
ἕως οὗ λάβῃ, καταφιλήσει χεῖρα αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τῶν χρημάτων τοῦ πλησίον ταπεινώσει φωνήν· καὶ ἐν καιρῷ ἀποδόσεως παρελκύσει χρόνον καὶ ἀποδώσει λόγους ἀκηδίας καὶ τὸν καιρὸν αἰτιάσεται.
Ako bude u stanju, jedva će pola donijeti i smatraće to kao dobitak; ako li ne, lišiće zajmodavca novca njegovog i steći će ga bezrazložno za neprijatelja; on će mu vratiti kletvama i ruženjima i umjesto slave, uzvratiće mu sramoćenjem.
ἐὰν ἰσχύσῃ, μόλις κομίσεται τὸ ἥμισυ καὶ λογιεῖται αὐτὸ ὡς εὕρεμα· εἰ δὲ μή, ἀπεστέρησεν αὐτὸν τῶν χρημάτων αὐτοῦ, καὶ ἐκτήσατο αὐτὸν ἐχθρὸν δωρεάν· κατάρας καὶ λοιδορίας ἀποδώσει αὐτῷ καὶ ἀντὶ δόξης ἀποδώσει αὐτῷ ἀτιμίαν.
Mnogi su usled lukavstva odbili (da daju zajam), bojali su se da će biti njega lišeni.
πολλοὶ οὖν χάριν πονηρίας ἀπέστρεψαν, ἀποστερηθῆναι δωρεὰν εὐλαβήθησαν.
No, prema poniženom budi dugotrpjeljiv i s milostinjom njemu ne odugovlači.
πλὴν ἐπὶ ταπεινῷ μακροθύμησον καὶ ἐπ᾿ ἐλεημοσύνην μὴ παρελκύσῃς αὐτόν.
Zbog zapovijesti zastupi siromaha i u oskudici njegovoj ne vraćaj ga praznih ruku.
χάριν ἐντολῆς ἀντιλαβοῦ πένητος καὶ κατὰ τὴν ἔνδειαν αὐτοῦ μὴ ἀποστρέψῃς αὐτὸν κενόν.
Potroši srebro za brata i prijatelja da ne bi zarđalo pod kamenom na propast.
ἀπόλεσον ἀργύριον δι᾿ ἀδελφὸν καὶ φίλον, καὶ μὴ ἰωθήτω ὑπὸ τὸν λίθον εἰς ἀπώλειαν.
Raspolaži s riznicom svojom saglasno zapovijestima Višnjeg i biće ti od koristi više negoli zlato.
θὲς τὸν θησαυρόν σου κατ᾿ ἐντολὰς Ὑψίστου, καὶ λυσιτελήσει σοι μᾶλλον ἢ τὸ χρυσίον.
Zatvori milostinju svoju u blagajne svoje, i ona će te izbaviti od svake nesreće.
σύγκλεισον ἐλεημοσύνην ἐν τοῖς ταμείοις σου, καὶ αὕτη ἐξελεῖταί σε ἐκ πάσης κακώσεως·
Ona je jača od štita i tvrđa od koplja ratovaće protiv neprijatelja za tebe.
ὑπὲρ ἀσπίδα κράτους καὶ ὑπὲρ δόρυ ἀλκῆς κατέναντι ἐχθροῦ πολεμήσει ὑπὲρ σοῦ.
Čovjek dobar jemči za bližega, a onaj koji je izgubio stid, ostaviće ga.
ἀνὴρ ἀγαθὸς ἐγγυήσεται τὸν πλησίον, καὶ ὁ ἀπολωλεκὼς αἰσχύνην καταλήψει αὐτόν.
Milošte jemca ne zaboravljaj, jer je dao dušu svoju za tebe.
Χάριτας ἐγγύου μὴ ἐπιλάθῃ, ἔδωκε γὰρ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ὑπὲρ σοῦ.
Dobra (djela) jemca razoriće grješnik, i neblagodaran mišlju napustiće svog izbavitelja.
ἀγαθὰ ἐγγύου ἀνατρέψει ἁμαρτωλός, καὶ ἀχάριστος ἐν διανοίᾳ ἐγκαταλείψει ρυσάμενον.
Jemstvo je mnoge koji su ga davali uništilo i pokolebalo ih kao talas morski:
ἐγγύη πολλοὺς ἀπώλεσε κατευθύνοντας καὶ ἐσάλευσεν αὐτοὺς ὡς κῦμα θαλάσσης· ἄνδρας δυνατοὺς ἀπῴκισε καὶ ἐπλανήθησαν ἐν ἔθνεσιν ἀλλοτρίοις.
Muževe moćne izagna iz domova, i poskitaše se među drugim narodima.
Grješnik koji padne u jemstvo i koji traži tuđe poslove, pašće pod sudove.
ἁμαρτωλὸς ἐμπεσὼν εἰς ἐγγύην καὶ διώκων ἐργολαβίας ἐμπεσεῖται εἰς κρίσεις.
Zaštiti bližnjega po moći svojoj i pazi sebe da i sam ne padneš.
ἀντιλαβοῦ τοῦ πλησίον κατὰ δύναμίν σου καὶ πρόσεχε σεαυτῷ μὴ ἐμπέσῃς.
Osnovno za život su: voda, hljeb i odijelo i dom što pokriva nagotu.
Ἀρχὴ ζωῆς ὕδωρ καὶ ἄρτος καὶ ἱμάτιον καὶ οἶκος καλύπτων ἀσχημοσύνην.
Bolji je život siromaha pod daščanim krovom negoli bogata gozba u tuđini.
κρείσσων βίος πτωχοῦ ὑπὸ σκέπην δοκῶν ἢ ἐδέσματα λαμπρὰ ἐν ἀλλοτρίοις.
Na malom i velikom blagodaran budi, i sramotu dođoštva nećeš čuti.
ἐπὶ μικρῷ καὶ μεγάλῳ εὐδοκίαν ἔχε, καὶ ὀνειδισμὸν παροικίας οὐ μὴ ἀκούσῃς.
Život je ružan (idenje) iz doma u dom, i gdje se preseliš, nećeš smjeti ni usta otvoriti;
ζωὴ πονηρὰ ἐξ οἰκίας εἰς οἰκίαν, καὶ οὗ παροικήσεις, οὐκ ἀνοίξει στόμα.
Gostićeš se i napajati bez zahvalnosti i, povrh toga, gorko ćeš slušati:
ξενιεῖς καὶ ποτιεῖς εἰς ἀχάριστα καὶ πρὸς ἐπὶ τούτοις πικρὰ ἀκούσῃ·
Priđi, došljače, pripremi trpezu, i onim što ti je u ruci, nahrani me.
πάρελθε, πάροικε, κόσμησον τράπεζαν, καὶ εἴτι ἐν τῇ χειρί σου, ψώμισόν με.
Izađi, došljače, zbog važnog lica, dođe mi u goste brat, dom je potreban.
ἔξελθε, πάροικε, ἀπὸ προσώπου δόξης, ἐπεξένωταί μοι ὁ ἀδελφός, χρεία τῆς οἰκίας.
Teško je to za čovjeka razumna, prigovaranje za dom i sramoćenje zajmodavca.
βαρέα ταῦτα ἀνθρώπῳ ἔχοντι φρόνησιν, ἐπιτίμησις οἰκίας καὶ ὀνειδισμὸς δανειστοῦ.